KRESKA - PORTFOLIO: artykuły

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą artykuły. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 19 września 2011

Artykuł: Estakada nad rynkiem w Chorzowie. Część 1.

6.1. Estakada: wprowadzenie

Żaden inny chorzowski obiekt nie wzbudza wśród mieszkańców takich kontrowersji jak słynna estakada. Opinie na jej temat są tak skrajne, że każda wzmianka na ten temat inicjuje gorące dyskusje. Jak to możliwe, że ta sama budowla może być postrzegana jako szpetny relikt socjalizmu wysysający wszystkie witalne soki z tkanki miasta, a jednocześnie stanowić dla innych cenny zabytek techniki kształtujący wizerunek przestrzeni centrum? Aby odnaleźć się wśród tych skrajności trzeba przeanalizować fenomen estakady w wielu aspektach. W tym rozdziale zebrano materiały z różnych dziedzin i opracowano w postaci krótkich notek opatrzonych rysunkami i zdjęciami. Znajdują się tu informacje na temat historii powstania budowli, wpływu na układ przestrzenny i jakość środowiska zurbanizowanego, a także na temat zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych, obecnego stanu technicznego i możliwych scenariuszy na przyszłość. Opracowany tekst ma być również merytorycznym głosem w dyskusji na temat przyszłości estakady, próbą znalezienia kompromisu między wykluczającymi się na pozór wartościami, jakimi są: usprawnienie komunikacji kołowej, funkcjonalność i ład przestrzenny, czynniki ekonomiczne, ekologia i jakość życia mieszkańców, a także wartości historyczne i kulturowe.

Rys.(6.1./1) Zachodnia część estakady i fragment północnej pierzei Rynku. Listopad 2010
Źródło: Fotografie własne

6.2. Wpływ estakady na układ przestrzenny Chorzowa

Rys.(6.2./1) Okolice chorzowskiego rynku -fragment mapy topograficznej, wydanej przez Główny Urząd Geodezji i Kartografii w Warszawie w 1966 roku.
Źródło: Krawczyk J., Nadolski P. „Krolewska Huta - Chorzów Miasto
na starych mapach i pocztówkach”, ROCOCO, Radzionków 1998 [6]

Mapa, której fragment tu zamieszczono, została wydana na 10 lat przed powstaniem estakady. Porównując ją z planem miasta z 1887 roku: Rys(5.1./10), można zauważyć, że układ przestrzenny centrum niewiele się zmienił od tego czasu. Droga przelotowa między Bytomiem a Katowicami była poprowadzona nad wiązką torów kolejowych, a potem wzdłuż wschodniej pierzei rynku. Sam rynek, podobnie jak sto lat wcześniej, był zazieleniony i pełnił funkcję reprezentacyjnego placu i rekreacyjnej przestrzeni publicznej.

Rys.(6.2./2) Projekt przebiegu estakady
Źródło: Salamak M., Radziecki A., „Remont czy rozbiórka ...”[18]

Schematycznie naniesiony na fragment planu miasta przebieg estakady daje pojęcie o bezkompromisowości działań, jakie podjęto w celu upłynnienia komunikacji drogowej województwa. Oprócz przeprowadzenia ruchu tranzytowego przez sam środek Rynku, przytłoczono jego płytę ciężką, żelbetową konstrukcją. Porównując Rys.(6.2./1) i Rys(6.2./2) widać też, jak wiele kamienic zdecydowano się wyburzyć. To działanie odebrało Rynkowi cechy wnętrzaurbanistycznego i pozbawiło wartościowych zabytków.

Rys.(6.2./3) Obecny wygląd Rynku.
Zdjęcie satelitarne
Źródło: http://www.zumi.pl/ [34]

Obecny chrakter przestrzenny Rynku najlepiej obrazuje zdjęcie satelitarne: widać na nim, że fragment Rynku przylegający do Urzędu Miejskiego pełni funkcję pętli tramwajowej, puste parcele po wyburzonych kamieniczkach spontanicznie przekształcono w parkingi (cała przestrzeń pod estakadą również pełni rolę parkingu). Pozytywnym akcentem są dorodne drzewa w północno- wschodniej części placu. Niestety generalny odbiór analizowanej przestrzeni jest bardzo negatywny- zarówno w aspekcie funkcjonalnym, jak i estetycznym.

6.3. Estakada: rozwiązania techniczne

6.3.1. Decyzja o budowie estakady.
Analizując zastaną sytuację, nie można się nie zastanawiać, jak doszło do powstania i realizacji tak kontrowersyjnego projektu. Przede wszystkim należy podkreślić, że decyzja o budowie estakady zapadła na szczeblu wojewódzkim, z pominięciem głosu chorzowskiego magistratu. Była ona oparta o analizy komunikacyjne regionu górnośląskiego, który w latach 70’ pilnie potrzebował upłynnienia połączenia drogowego pomiędzy Katowicami i Bytomiem. Kluczowym elementem budowanej w tym celu drogi krajowej nr 79 miała stać się właśnie estakada. Inicjatywę podbudowano socjalistyczną ideologią, która głosiła, że dzięki postępowej myśli technicznej rozwiązane zostaną problemy komunikacyjne, a miasto zyska wizytówkę na miarę swych aspiracji. W rzeczywistości o interes miasta i jego mieszkańców nikt z pomysłodawców nie zabiegał. Rozwiązanie doskonale wpisywało się w preferowane w owym czasie realizacje, które dosadnie wskazywały bezkompromisowy stosunek ideologiczny do historii. Podobnie rzecz się miała z przebudową Rynku w Katowicach, gdzie zabytkowe kamienice zastąpiono pokaźnymi gmachami domów handlowych. Analogie obu przedsięwzięć nie kończą sie wyłącznie na wyburzeniach: paradoksalnie trzeba przyznać, że w obu przypadkach projektanci postarali się o możliwie najwyższy poziom architektoniczny i techniczny tworzonych obiektów. Dziś ciężko nam docenić te starania, ukryte pod płaszczykiem socrealistycznego tworzywa. Dlatego, aby dostrzec jakość techniczną estakady, konieczne jest prześledzenie zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych.

6.3.2. Wiadomości wstępne; twórcy projektu.
“Projekt estakady powstał w połowie lat siedemdziesiątych w Wojewódzkim Biurze Projektów w Zabrzu. Jednym z głównych autorów tego projektu był dr Stefan Jendrzejek, wówczas pracownik Politechniki Śląskiej. Budowano ją w latach 1977-79, a generalnym wykonawcą był Skoczowski Oddział Kieleckiego Przedsiębiorstwa Robót Mostowych, natomiast nadzór naukowo-techniczny prowadził Zakład Budowli Inżynierskich Politechniki Śląskiej.”1

6.3.3. Geometria estakady.
“Estakada przekracza wiązkę torów kolejowych PKP oraz układu ulic w rejonie chorzowskiego Rynku. Geometria estakady jest bardzo skomplikowana zarówno w planie, jak i w przebiegu niwelety. Pod każdą jezdnią wykonano niezależną konstrukcję z betonu sprężonego. Na długości estakada składa się z trzech ciągłych odcinków zdylatowanych poprzecznie. Rozpiętości najdłuższych przęseł dochodzą do 35 m.”1

Rys.(6.3./1)Geometria przebiegu estakady. Schematyczny podział budowli na segmenty.
Źródło: Salamak Marek, Radziecki Andrzej, „Remont czy rozbiórka estakady nad rynkiem w Chorzowie”,
Politechnika Śląska w Gliwicach, XXIII konferencja naukowo-techniczna, Szczecin- Międzyzdroje: „Awarie budowlane 2007” 23-26.05.2007. [18]

6.3.4. Konstrukcja nośna.
“Ustrój nośny stanowi płyta drążona (w strefach podporowych pełna), o stałej wysokości konstrukcyjnej 100 cm na całej długości (rys.xxx). Nowością techniczną było zastosowanie w ciągłej konstrukcji betonów o różnych cechach. W rejonie podpór zastosowano beton normalny Rw400, a w przęsłach beton lekki, łupkoporytowy Rw300. Było to też jedno z pierwszych, na tak dużą skalę, zastosowań polskiego systemu sprężania. Konstrukcję ustroju nośnego sprężono podłużnie kablami 7L15,5. Dodatkowo, ze względu na zastosowanie wąskich filarów, takimi samymi cięgnami sprężone zostały poprzecznice podporowe nad filarami. Specjalnie na potrzeby budowy estakady zaprojektowany i wykonany został inwentaryzowany system rusztowań, które wykonawca mógł wykorzystywać również w innych realizacjach.” 1

Rys.(6.3.2) Typowy przekrój poprzeczny przez ustrój nośny estakady
Źródło: Salamak M., Radziecki A., „Remont czy rozbiórka ...”[18]

6.3.5. Wysoka jakość wyposażenia.
“Jak wynika z tego krótkiego opisu, konstrukcja estakady w tamtym czasie wyraźnie wybija się na tle powszechnej bylejakości ówczesnego (socjalistycznego) budownictwa mostowego. Dotyczy to nie tylko wykorzystanej technologii, ale również wyposażenia. Zastosowano bowiem czaszowe łożyska produkcji Maurera, a w dylatacjach zabudowano tej samej firmy, szczelne i nowoczesne urządzenia dylatacyjne. Prawdopodobnie tylko dzięki zaangażowaniu osoby projektanta oraz pracowników Politechniki Śląskiej z prof. J. Głombem oszczędzono mieszkańcom Chorzowa lasu podpór na Rynku. Przecież większość budowanych w tym czasie na Śląsku wiaduktów i estakad wykonywana była z prefabrykatów o ograniczonej rozpiętości i schemacie przęsła swobodnie podpartego. Z pewnością przyjęte rozwiązania nie były wówczas najtańsze, a na pewno były wyzwaniem zarówno dla projektantów jak i wykonawcy.”1

6.4. Proces budowy estakady: problemy z jakością wykonania.
Z całą pewnością trudno jest odmówić fachowości projektantom konstrukcji. Opracowany projekt był nie tylko przemyślany ale w pewien sposób nowatorski i odważny. Natomiast realizacja charakteryzowała się już dużo niższym standardem, odpowiadającym socjalistycznemu stylowi wznoszenia budowli. Mimo wszystko, była to jedna z poważniejszych inwestycji lat 70’ w Chorzowie i mieszkańcy miasta śledzili ją z dużym zainteresowaniem - choć niekoniecznie z entuzjazmem. Amatorska dokumentacja fotograficzna z tamtego okresu pozwala prześledzić kolejne etapy budowy: Rys.(6.4./1-6.4./8).

6.5. Stan techniczny estakady

6.5.1. Pierwsze skutki niedbałego wykonania.
Uchybienia, do których doszło w trakcie budowy estakady wyszły na jaw już w czasie badań odbiorczych. Zwrócono uwagę głównie na brak wstępnego zabezpieczenia kabli sprężających, niższe od projektowanego sprężenie kabli w niektórych segmentach, brak zapewnienia ciągłości betonowania, nieodpowiednie zabezpieczenie konstrukcji przed opadami atmosferycznymi i nienależytą izolację wsporników płyty. Błędy po części były spowodowane pośpiechem w końcowej fazie budowy.

6.5.2. Trzydzieści lat eksploatacji.

Jak negatywne były skutki tych zaniedbań wykazano już trzy lata później, w trakcie badań nad pracą konstrukcji. Obciążanie statyczne powodowało znaczne przekroczenie wartości zakładanych ugięć sprężystych. Badania dynamiczne wykazywały dużą odczuwalność drgań wśród ludzi stojących na estakadzie. W obu przypadkach przyczyną były wcześniejsze uchybienia przy betonowaniu. Z kolei źle wykonana izolacja i system odprowadzania wody spowodowały lokalne zacieki. Po dziewięciu latach eksploatacji konieczne było przeprowadzenie kapitalnego remontu nawierzchni, urządzeń dylatacyjnych, gzymsów oraz wielu innych elementów.
Po ekspertyzie technicznej w 1996 roku, ze względu na katastrofalny stan techniczny, wyburzone zostały betonowe spiralne schody na estakadę.

W sierpniu 2002 roku wykonano kolejną ekspertyzę i stwierdzono wiele poważnych nieprawidłowości, wynikających przede wszystkim z wadliwego systemu odwodnienia: doszło do przenikania wody w głąb drążonej płyty nośnej i korozji betonu. Swobodne dostawanie się wody przez nieszczelne styki spowodowało ubytki korozyjne gzymsu - odrywające się fragmenty betonu spadały, co stanowiło bezpośrednie zagrożenie dla osób przebywających pod estakadą. Lokalnie skorodowały też źle zabezpieczone kable sprężające (Rys.(6.5./1)), co - jak przewidywano - w dalszej kolejności spowoduje poważne osłabienie konstrukcji. Wytwarzające się podczas korozji związki chemiczne przy swobodnym przepływie wody tworzyły w rejonie gzymsów stalaktyty, które również stwarzały zagrożenie dla przechodniów. Stwierdzono zły stan nawierzchni, i zalecono generalny remont, który miał się rozpocząć nie później niż w 2004 roku.

Rys.(6.5./1) Ubytki betonu i odsłonięte cięgna sprężające. Stan na 2002 rok Źródło: Salamak Marek, Radziecki Andrzej, „Remont czy rozbiórka estakady nad rynkiem w Chorzowie”,
Politechnika Śląska w Gliwicach, XXIII konferencja naukowo-techniczna, Szczecin- Międzyzdroje: „Awarie budowlane 2007” 23-26.05.2007. [18]

Niestety, zalecenie to nie zostało wykonane. Kolejna ekspertyza w 2004 roku potwierdziła zły stan techniczny i postępującą korozję. Ponownie zalecono natychmiastowy remont. Przewidywano, że w przeciwnym wypadku w krótkim czasie dojdzie do utraty nośności na tyle, że obiekt trwale zostanie wyłączony z użytku.

Rys.(6.5./2) Korozja gzymsów- odpadające kawałki betonu i niezabezpieczone zbrojenie. Źródło: Salamak M., Radziecki A., „Remont czy rozbiórka ...”[18]

Kosztowny remont dalej odkładano, a w 2006 roku, na fali aktywniejszego
działania służb nadzoru budowlanego po katastrofie hali Międzynarodowych Targów Katowickich, wykonano kolejne dwie ekspertyzy dotyczące estakady. Chodziło w nich juz o bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia użytkowników. Od tego czasu minęły kolejne cztery lata, a nadal, mimo tak alarmujących sygnałów, zalecany remont nie został przeprowadzony.
“Obecny stan (...) konstrukcji wyraźnie wskazuje, jak istotna jest rola (mało wówczas docenianych) wszystkich zabezpieczeń, zapewniających trwałość konstrukcji. Dotyczy to w równym stopniu przyjętych rozwiązań konstrukcyjnych, przestrzegania w czasie budowy reżimów technologicznych, jak i zastosowania najlepszych materiałów.”1

Rys.(6.5./3) Gzyms i płyta estakady: październik 2010 roku. Widoczne zacieki, ubytki betonu, brak otuliny zbrojenia, tworzące się stalaktyty.
Źródło: Fotografie własne.

Rys(6.5./4)Gzyms i barierka estakady od strony zachodniej. Październik 2010 roku. Widoczna erozja betonu na całej długości konstrukcji i zacieki oraz korozja metalowych elementów.
Źródło: Fotografie własne.

Rys.(6.5./5) Płyta estakady widziana od dołu, z miejsca, gdzie na środku Rynku urządzono parking. Na Konstrukcji widoczne ubytki i zacieki żelbetowych elementów. Na posadzce Rynku ślady po oderwanych stalaktytach, kawałkach betonu i spływającej swobodnie wodzie.
Źródło: Fotografie własne.

Rys.(6.5./6) Płyta estakady widziana od dołu
Źródło: Foto Maciej Banasik

1. Salamak Marek, Radziecki Andrzej, „Remont czy rozbiórka estakady nad rynkiem w Chorzowie”, Politechnika Śląska w Gliwicach, XXIII konferencja naukowo-techniczna, Szczecin- Międzyzdroje: „Awarie budowlane 2007” 23-26.05.2007. [18]

Zobacz też:
Estakada nad Rynkiem w Chorzowie - adaptacja, detal.
Artykuł: Estakada nad rynkiem w Chorzowie. Część 2.
Plansze dyplomowe

Artykuł: Estakada nad rynkiem w Chorzowie. Część 2.

6.6. Kontrowersje w kwestii remontu

Obecnie estakada eksploatowana jest już od ponad 30 lat. O jej opłakanym stanie technicznym alarmują kolejne ekspertyzy techniczne, ponaglając do generalnego remontu. Mimo, że budowla zlokalizowana jest w ciągu drogi krajowej, od niedawna zarządzanie tym obiektem leży w gestii chorzowskiego Urzędu Miejskiego. Przewidywane koszty remontu wynoszą ponad 30 milionów złotych i przekraczają kilkuletni budżet miejski przeznaczany na utrzymanie dróg. Oczywistym staje się, że miasto nie jest w stanie podjąć tego zadania, nawet jeśli grozi to definitywnym zamknięciem estakady dla ruchu. Jedyną możliwością na wykonanie remontu jest wykorzystanie finansów strukturalnych Unii Europejskiej lub dotacja z budżetu państwa.
Faktem jednak jest, że w kwestii strefy centralnej Chorzowa to ani stan techniczny, ani potrzebne na remont pieniądze nie są największym zmartwieniem władz miasta. Problem estakady to jedynie skutek przebiegu drogi krajowej przez centrum miasta, trasą wytyczoną w latach 70’. Błędne decyzje planistyczne lat 70’, późniejsze zaniedbania i zlekceważenie problemów przestrzennych, a także brak spójnego planu rozwoju, pozwoliły na eskalację komunikacji drogowej na tym terenie. W wyniku takiej postawy, obecnie mieszkańcy borykają się z problemem, na który złożyło się wiele czynników:

1) Osiągnięto już granicę przelotowości ulicy Katowickiej (której częścią jest estakada). Obecnie, w godzinach szczytu, ruch przekroczył 3000 przejeżdżających nią pojazdów w ciągu godziny.

2) Oprócz korków, ruch pojazdów na DK79 w obrębie centrum jest spowalniany dodatkowo przez bardzo gęstą sieć sygnalizacji świetlnej. Por. Rozdział 7.3.

3)Ciąg ruchliwej drogi krajowej jest wyjątkowo uciążliwy dla mieszkańców centrum. Hałas i zanieczyszczenia obniżają jakość środowiska zurbanizowanego.

4) Pomimo wprowadzenia sygnalizacji świetlnej i przejść podziemnych, droga wykazuje niski współczynnik bezpieczeństwa - szczególnie pieszych. Dochodzi na niej do wielu wypadków.

5) Układ przestrzenny centrum jest zdominowany przez komunikację kołową, nitka DK dzieli centrum na dwie połowy, a przebieg drogi bezpośrednio nad Rynkiem zupełnie wyłączył tą przestrzeń z pierwotnej, reprezentacyjnej i publicznej funkcji.

6)Komunikacja drogowa w obrębie Chorzowa jest skoncentrowana w centrum i uzupełniona tylko nitką DTŚ w południowej części miasta. Natomiast pozostałe tereny, szczególnie te leżące we wschodniej części, są źle skomunikowane.

W takiej sytuacji zupełnie naturalne jest, że władze miasta poszukują rozwiązania, które pozwoli na przerzucenie ciągu drogi krajowej inną trasą, zrezygnowanie z wielomilionowego remontu przestarzałej estakady i wyłączenie Rynku z ruchu tranzytowego. Niestety, skala problemu wymaga przemyślenia możliwych rozwiązań i przeprowadzenia ogromnych inwestycji, których realizacja potrwa całe lata. Jest to czas, którego estakada w obecnym stanie technicznym nie przetrwa. Kontrowersje budzą nie tylko miliony złotych, które trzeba wydać, aby estakada mogła być bezpiecznie użytkowana przez, co najwyżej, kilka lat, do czasu otwarcia alternatywnego ciągu komunikacyjnego. Wątpliwości dotyczą też planów jej zburzenia. Okazuje się, że pomimo ostrej krytyki budowli, stała się ona charakterystycznym elementem krajobrazu i wrosła w świadomość wielu mieszkańców jako pomnik minionej epoki, z którym nie wszyscy Chorzowianie potrafią się pożegnać bez sentymentu.

6.7. Opinie na temat przyszłości estakady.

Od wielu lat kwestia estakady i planów budowy obwodnicy pojawia się w czasie obrad Rady Miasta, na forach internetowych, konferencjach naukowych, w prasie. Ze względu na ogromny wpływ na układ przestrzenny i funkcjonalny Chorzowa, zagadnienia te są bardzo gorąco dyskutowane. Poniżej wybrano i przedstawiono kilka opinii, które zostały przedstawione w toku tych dyskusji przez osoby z różnych dziedzin - zarówno nauki jak i polityki.

Rys(6.7./1) dr inż. J. Otte
Źródło: www.festiwalnauki.chorzow.eu [73]

Dr inż. Joachim Otte, Zastępca Prezydenta Mista Chorzów
“Wizja Chorzowa w kontekście realizacji projektów rozwojowych wspieranych przez Unię Europejską”artykuł w [30]: „Przyszłość Chorzowa – projekty rozwojowe- materiały konferencyjne”, wydawca: gmina Chorzów, Chorzów 2004

“Analiza (...) uwarunkowań,wynikających z istnienia w centrum Chorzowa tak dużego strumienia pojazdów, pozwala stwierdzić, że: aspirując do miana miasta europejskiego nie powinniśmy dopuścić (ze względów ekologicznych, bezpieczeństwa i ekonomicznych) do ruchu tranzytowego przez środek miasta, w tym przez Rynek. Dążąc do zmiany wizerunku Chorzowa w kierunku mista atrakcyjnego, również swoim wyglądem, należy przywrócić miastu jego serce, a mianowicie Rynek Miasta. Należy więc zlikwidować estakadę i na nowo opracować funkcje i przestrzenne zagospodarowanie rynku.”

Rys(6.7./2) mgr inż. arch. T. Taczewski
Źródło: http://www.mmsilesia.pl/ [72]

Mgr inż. arch. Tomasz Taczewski, Prezes Izby Architektów Rzeczypospolitej Polskiej
“Zasadność projektów likwidacji estakady i budowy obwodnicy śródmieścia Chorzowa” artykuł w[30]: „Przyszłość Chorzowa – projekty rozwojowe- materiały konferencyjne”, wydawca: gmina Chorzów, Chorzów 2004

“Pytanie o zasadność realizacji projektów likwidacji estakady i budowy obwodnicy śródmieścia Chorzowa jest pytaniem retorycznym. Budowa ta oznacza przecież likwidację tranzytowego ruchu kołowego z centrum miasta oraz szansę na przywrócenie pierwotnej funkcji głównemu placowi Chorzowa. Są to sprawy niezmiernie istotne dla miasta, które powinny być argumentami niepodważalnymi w dyskusji na temat rozważanych zamierzeń drogowych. Jednak samo postawienie tego pytania świadczy o tym, że sprawa wymaga pogłębienia analizy problemu.(...)
W Chorzowie, podobnie jak w całej aglomeracji, przeszłość pozostawiła w przestrzeni wiele złych śladów. Pomimo tego, iż w mieście przez lata tworzono niezmiernie wartościowe fragmenty (...), to jednak dziedzictwo przeszłości w swej znacznej części nacechowane jest brakiem myślenia o interesie mieszkańców. (...) Szczególnie spektakularnym przykładem tego typu działań była realizacja estakady w obrębie rynku. Z naszego dzisiejszego punktu widzenia możemy powiedzieć, że w sposób prymitywny zaspokojono pewne istotne dla regionu potrzeby komunikacyjne. W znaczący sposób obniżono wartość architektoniczną jego najistotniejszej części, bowiem w miejskiej tradycji Europy, od czasów rzymskich, to właśnie główny plac miasta - rynkiem zwany, jest uznawany za jego fizyczne i kulturowe centrum. Rynek będący w mieście kultury łacińsiej miejscem mistycznym. (...)
Powrót Rynku do architektury realizującej rzeczywiste potrzeby mieszkańców Chorzowa jest w interesie całej jego społeczności. Jego nowa forma przestrzenna, niosąc tradycję miejsca powinna dać szansę dania świadectwa współczesnym wartościom miasta. Tak aby przepuszczona przez “filtr świadomości” mieszkańców miasta tworzyła jego pozytywny obraz. ”

Rys(6.7./4) P. Wojtala
Źródło: www.tvs.pl/informacje/ [74]

Piotr Wojtala, dyrektor Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów. Wypowiedź dla “Polska Dziennik Zachodni” z 02.02.2006, “Estakada zniknie”[14]

“Aktualnie droga szybkiego ruchu biegnie przez sam środek miasta. Cierpi na tym nie tylko estetyka, ale i mieszkańcy, którzy mają swoje domy w pobliżu.Trasa jest od lat uciążliwa. Natężenie ruchu jest znacznie przekroczone. Głównym celem stało się więc wyprowadzenie ruchu z centrum.”

Rys(6.7./5)
Źródło: http://www.polsl.pl/ [75]

Dr inż. Marek Salamak, Dr inż. Andrzej Radziecki – Politechnika Śląska w Gliwicach, referat “Remont czy rozbiórka estakady nad rynkiem w Chorzowie”, przedstawiony na XXIII konferencji naukowo-technicznej, Szczecin- Międzyzdroje, „Awarie budowlane 2007” [18]

“W przypadku estakady w Chorzowie, budowa obwodnicy to niewątpliwie pierwszy podstawowy krok i warunek żeby realnie myśleć o pełnej rekonstrukcji lub wyburzeniu estakady. W chwili obecnej przemieszcza się po niej główny tranzyt kierunku Północ-Południe w regionie Śląska, dlatego likwidacja estakady dziś jest niemożliwa. Dopiero po wybudowaniu nowego odcinka przeprowadzona zostanie analiza komunikacyjna, która wykaże, czy miasto może sprawnie bez niej funkcjonować.
Są to jednak bardzo odległe terminy dla mocno wyeksploatowanej konstrukcji estakady. Zdaniem autorów jest jeszcze szansa na doprowadzenie estakady do stanu, w którym będzie ona bezpiecznie spełniać swoje funkcje użytkowe, przynajmniej dla ruchu lokalnego. Wymaga to jednak natychmiastowego przystąpienia do remontu, za kilka lat może się okazać, że będzie już za późno na jakiekolwiek naprawy. O ile wcześniej nie będzie konieczne wprowadzenie ograniczeń w ruchu bądź nawet całkowite zamknięcie obiektu.”

Rys(6.7./6) mgr inż. M. Kopel
Źródło:
http://www.forum.chorzow.slask.pl/ [43]

Mgr inż. Marek Kopel, Prezydent Miasta Chorzów. Wypowiedź dla “Gazeta Wyborcza Katowice”, z 28.08.2008, „Estakada w Chorzowie zostaje. I będzie remontowana.” [61]

“Władze Chorzowa planują wyremontować kłopotliwą estakadę. Jest w fatalnym stanie technicznym. Musimy ją wyremontować bez względu na to, który scenariusz się sprawdzi. Nawet jeśli minister na naszą koncepcję (budowy obwodnicy-przyp. wł.) przystanie, to taka droga będzie budowana dopiero po 2013 roku. Do tego czasu ludzie przez Chorzów muszą nadal jeździć.”

Rys(6.7./7) C. Koczorek
Źródło: www.tvs.pl/informacje/[74]

Czesław Koczorek, Zastępca Przewodniczącego Rady Miasta.
Wypowiedź dla TVS Informacje, reportaż K. Tomczyk “Kiedy remont estakady w Chorzowie?” 23.02.2010 [74]

“My ciągle łatamy, łatamy, łatamy, nigdy nie dochodzimy do mety w sposób prawodłowy i porządny. (...) Żeby cokolwiek czynić zgodnie z jakimś rozsądkiem, logiką, to trzeba brać to pod uwagę, że trudno coś ciągle naprawiać wiedząc, że jest możliwość wybudowania czegoś nowego.”

Rys(6.7./8) G. Kardas
Źródło: www.tvs.pl/informacje/[74]

Gabriela Kardas, rzecznik Urzędu Miasta w Chorzowie
Wypowiedź dla TVS Informacje, reportaż K. Tomczyk “Kiedy remont estakady w Chorzowie?” 23.02.2010 [74]

“Nie może być wcześniejszej o tym (wyburzeniu estakady- przyp. wł) mowy, przynajmniej zanim nie zostanie wybudowana tak zwana obwodnica, czyli zmiana przebiegu Drogi Krajowej 79 na odcinku trzech miast: Katowic, Chorzowa i Bytomia “

6.8. Wytyczne projektowe

1) Estakada to ewenement na skalę europejską. Pod względem technologicznym, dzięki złożoności konstrukcji i oryginalnym rozwiązaniom wyróżnia się bardzo pozytywnie. Natomiast pod względem funkcjonalnym i ideowym stanowi symbol brutalności i bezkompromisowości socjalistycznego aparatu partyjnego. W imię postępu zniszczono wiele cennych, zabytkowych kamienic i odebrano miastu najważniejszą przestrzeń publiczną. Dla poprawy jakości środowiska zurbanizowanego centrum Chorzowa kluczowym jest odzyskanie tej przestrzeni i przywrócenie jej należnej funkcji. Zgodnie przyznają to członkowie Rady Mista, fachowcy z branży architektonicznej i budowlanej, a także mieszkańcy. Można mieć też nadzieję, że atrakcyjny Rynek będzie katalizatorem dla rozwoju Chorzowa - przyciągnie inwestorów, nowych mieszkańców i turystów.

2) Analizując historię powstania DK79 i estakady wyraźnie widać, jak wielkie znaczenie miała ta inwestycja dla Chorzowa. Decyzje, które zostały podjęte w latach 70’ na szczeblu wojewódzkim z pobudek politycznych i ideowych - bez głębszych studiów urbanistycznych - zaważyły na układzie przestrzennym i funkcjonalnym, a także na jakości życia mieszkańców miasta. Ukształtowały również na długie lata układ komunikacyjny na osi Bytom - Katowice. W chwili obecnej powtórnie ważą się losy tej przestrzeni. Tym razem podjęcie trudnych decyzji leży w gestii Rady Miasta. Trzeba dołożyć wszelkich starań, aby nie powtórzyć błędów sprzed 40 lat. Kluczem do sukcesu jest dogłębne przeanalizowanie wszystkich czynników, odwołanie się do opinii doświadczonych ekspertów z różnych dziedzin, a nade wszystko właściwa hierarchia wartości. Nie może być mowy o sytuacji, w której korzyści finansowe staną się ważniejsze niż dobro mieszkańców.

3) Pomimo bezspornie błędnej idei przebiegu drogi krajowej środkiem miasta i przecięcia Rynku estakadą, nie można odmówić tej ostatniej budowli innowacyjności i staranności w doborze rozwiązań technicznych. W tym kontekście estakada nabiera zupełnie nowego znaczenia. Jest nie tylko uciążliwym funkcjonalnie, bezdusznym wytworem aparatu partyjnego czasów PRL-u, staje się pouczającym świadkiem epoki w której powstała. Bezmyślne zniszczenie tego obiektu zuboży historię Chorzowa o pewien istotny rozdział. Warto więc podjąć wysiłek znalezienia rozwiązania, które pozwoli na zachowanie tej budowli- w całości lub przynajmniej w części, a jednocześnie przywróci przestrzeni Rynku właściwą funkcję użytkową. W Rozdziale 2.7 prześledzono realizację projektu, który może być inspiracją dla zmiany funkcji, wykorzystania bryły estakady w procesie rewitalizacji i nadania jej nowej jakości użytkowej.

4) Ze względu na złożoność przedstawionych problemów, proces rewitalizacji musi przebiegać wieloetapowo. Brak skoordynowania prac budowlanych może w łatwy sposób sparaliżować ruch drogowy zarówno w skali miasta jak i regionu. Pierwszym i najpilniejszym zadaniem, jakie należy podjąć, jest remont estakady, której opłakany stan techniczny zagraża użytkownikom.

Zobacz też:
Artykuł: Estakada nad rynkiem w Chorzowie. Część 1
Estakada nad rynkiem w Chorzowie - adaptacja, detal.
Plansze dyplomowe

niedziela, 18 września 2011

Artykuł: Exchange Square Manchester

Rys.(2.9./2 i 2.9./3) Krajobraz centrum Manchesteru po ataku bombowym w 1996 roku
Źródło: http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110118095356/http://www.cabe.org.uk/home [49]

Rys.(2.9./3) Krajobraz centrum Manchesteru po ataku bombowym w 1996 roku
Źródło: http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110118095356/http://www.cabe.org.uk/home [49]

Szczegółowy projekt zagospodarowania Exchange Square powstał dzięki zespołowi projektowemu Marthy Swartz. Zmiany ukierunkowano na zniwelowanie spadku terenu na placu przed frontowym wejściem do nowego budynku Selfridges. Różnicę poziomów przesunięto w kierunku dawnego budynku Targu Zborzowego (obecnie Triangle) i spiętrzono przy pomocy szeregu ramp o liniowych, łagodnych krzywiznach. Linie te zostały jeszcze podkreślone niskimi, szerokimi murkami przeznaczonymi do siedzenia: Rys.(2.9./6) Oryginalny projekt zakładał, że w murkach zostaną zatopione gabloty z pamiątkami po przemysłowej historii miasta. Ostatecznie nigdy nie zostały one umieszczone na miejscu, gdyż Rada Miasta bała się ataków wandali na tego typu ekspozycję. Do przemysłowych tradycji tego miejsca nawiązują jednak siedziska w formie wagoników kolejki -Rys.(2.9./5), oraz sztuczna, kamienista rzeka poprowadzona śladem płynącej tu kiedyś Hanging Ditch-Rys.(2.9./4). Wszystkie te elementy okazały się bardzo atrakcyjne dla skateboarderów, którzy traktują plac jako skatepark i wykorzystują infrastrukturę do wykonywania ewolucji na deskorolkach: Rys.(2.9./8) Z kolei sztuczny potok, choć atrakcyjny dla wszystkich użytkowników, jest szczególnie oblegany przez dzieci: Rys.(2.9./9).

Rys.(2.9./1) Widok z lotu ptaka na Exchange Square
Źródło: http://ribapix.com/index.php [67]

Rys.(2.9./4) Exchange Square:
fontanna w formie sztucznej rzeki
Źródło: http://www.lowefoto.co.uk/ [57]

Rys.(2.9./5) Exchange Square:
siedziska w formie wagoników
Źródło: http://ribapix.com/index.php [67]

Rys.(2.9./6) Exchange Square: szerokie murki do siedzenia
Źródło: http://www.lowefoto.co.uk/ [57]

Rys.(2.9./7)Exchange Square:
pasmowy układ ramp i murków
Źródło: http://www.e-architect.co.uk/ [64]

Rys.(2.9./8) Exchange Square: wytryskująca woda w sztucznej rzece. W tle skateboarderzy.
Źródło: http://www.e-architect.co.uk/ [64]

Rys.(2.9./9) Exchange Square: sztuczna rzeka- atrakcja dla dzieci i dorosłych
Źródło: http://www.e-architect.co.uk/ [64]

W 2003 na Exchange Square powieszono ogromny ekran telewizyjny. Od tego czasu plac określany jest mianem “Event Space”- jest miejscem, które gromadzi mieszkańców podczas ważnych wydarzeń relacjonowanych na telebimie. Dobrym przykładem są tu chociażby mecze piłki nożnej, gromadzące przed ekranem tłumy kibiców: Rys.(2.9./11). Wśród krytyków pojawiają się głosy, że plac został zamieniony w plenerowe kino i ożywa jedynie wtedy, kiedy mają miejsce jakieś ważne wydarzenia. W rzeczywistości jednak tętni on życiem przez cały rok.

Rys.(2.9./11) Plac w trakcie meczu piłakarskiego
Źródło: http://webarchive.
nationalarchives.gov.uk...[49]

Rys.(2.9./10) Exchange Square: swobodnie rozmieszczone ławki w formie wagoników
Źródło: http://ribapix.com/index.php [67]

czwartek, 15 września 2011

Artykuł: Klangkörper Schweiz - szwajcarski pawilon na Expo 2000 w Hanoverze

TEMAT: Rewaloryzacja strefy centralnej Chorzowa:
jak odzyskać dla ludzi zgubioną przestrzeń miejską.
LOKALIZACJA:    Chorzów
DATA:    2010/2011
TYP:    Projekt dyplomowy.
Politechnika Śląska w Gliwicach,
Wydział Architektury,
Katedra Urbanistyki i Planowania Przestrzennego,
Promotor: dr inż. arch. Szymon Opania
PROGRAMY: Corel Draw

OPIS
Zamieszczony poniżej fragment pracy dyplomowej dotyczy badań przedprojektowych nad sposobem kreowania ogólnodostępnych przestrzeni ekspozycyjnych i wypoczynkowych. Szczególną uwagę zwrócono na formę architektoniczną przedstawianego obiektu.

TREŚĆ
Szwajcarski pawilon na Expo 2000 w Hanowerze autorzy projektu nazwali “Klangkörper Schweiz”, co można przetłumaczyć jako “Szwajcarska Skrzynia Dźwięku”. Myślą przewodnią projektu było stworzenie przyjaznej przestrzeni, która oferowałaby gościom wystawy Expo chwilę wytchnienia i wypoczynku po wyczerpującym zwiedzaniu innych pawilonów. Różnorodna muzyka wykonywana na żywo przez przemieszczających się muzyków, oferta kulinarna, moda oraz nienachalny przekaz informacyjny przezentowany przy pomocy wyświetlaczy multimedialnych były uzupełnieniem nietypowej formy architektonicznej i zapewniały atmosferę relaksu i odprężenia.

Do wzniesienia pawilonu użyto wyłącznie naturalnych materiałów, głównie pochodzącej ze szwajcarskich lasów surowej tarcicy modrzewiowej i sosnowej o przekroju 20x10 cm. W sumie wykorzystano 2 800m3 tego materiału. Belki drewniane, zamiast trwałego łączenia przy pomocy klejów gwoździ czy śrub, wiązano stalowymi kablami, a bale były precyzyjnie dociskane do siebie. Takie rozwiązanie nawiązywało do wiodącego tematu Expo, którym było zrównoważenie. Pozwoliło też na sprzedanie i ponowne wykorzystanie tarcicy po zakończeniu wystawy. Daleko posunięty recykling, naturalne materiały oraz prosta forma obiektu dawały wyraz proekologicznym działaniom, z których słynie Szwajcaria.

Pod względem formy szwajcarski pawilon był jednokondygnacyjnym budynkiem opartym na planie kwadratu. Przy pomocy prostopadle lub równolegle ustawianych przeziernych przegród pionowych stworzono rodzaj drewnianego labiryntu, w którym odwiedzający mogli spacerować, słuchać muzyki, odpocząć i skorzystać z oferty gastronomicznej. Chropowata faktura ścian, wyraźnie rysująca się struktura drewnianej konstrukcji, nietypowe, wertykalne proporcje wnętrz oraz odpowiednie, ciepłe oświetlenie tworzyły niebanalny klimat pawilonu.

Rys.(2.8./1)Model pawilonu Klangkörper Schweiz
Źródło: http://www.architektura.info/index.php/architektura_na_swiecie2/peter_zumthor/szwajcarski_pawilon_na_expo_2000 [55]